خانه / ادبیات / راهنمای پاسخگویی به سوالات قرابت معنایی کنکور
آزمون آنلاین همراه کنکور
قرابت معنایی کنکور

راهنمای پاسخگویی به سوالات قرابت معنایی کنکور

همانطور که میدانید، بیشترین بخش سؤالات درس ادبیات در کنکور سراسری مربوط به بخش قرابت معنایی است. متأسفانه عده ای از داوطلبان عزیز، به سؤالات این بخش یا پاسخ نمیدهند یا پاسخ نادرست را انتخاب میکنند؛ بخشی که اگر به آن، توجه بیشتر شود می توان بهترین نتیجه را به دست آورد . بهتر است برای این بخش مهم برنامه ریزی کنید و با تلاش و ممارست در این مبحث، تسلط کافی را به دست آورید.

چند توصیه مهم:

ابتدا مواردی که باید به آن توجه کنید:

۱- متن همه ی درس ها را با دقت بیاموزید.سعی کنید علاوه بر معنای ظاهری به مفهوم هر بیت کتاب درسی دقت کنید.

مثال: بیت “عشق دریایی کرانه ناپدید / کی توان کردن شنا ای هوشمند” (کتاب ادبیات پیش دانشگاهی)

معنا: عبارت است از: عشق مانند دریایی است که ساحل آن ناپیداست. ای انسان عاقل تو چگونه می خواهی در این دریا شنا کنی.

مفهوم: عبارت است از: ۱- تقابل عقل و عشق ۲- وسعت عشق

۲- قسمت بیاموزیم، شعرهای حفظی و آورده اند که … در کتاب های ادبیات فارسی ۲ و ادبیات فارسی ۳ آمده اند، حتماً مطالعه شود. کنکور سراسری همواره این قسمت ها را مورد توجه قرار می دهد.

* ابیات مشخص شده از کتاب درسی است.

 

سؤال ۱۷ تجربی ۹۱/ شعر حفظی، درس ۷، ادبیات ۲

مفهوم کدام بیت با دیگر ابیات متفاوت است؟

۱- (گر بپوسم همچــو دانه عاقبت نخلی شوم / زان که جمله چیزها، چیزی ز بی چیزی شده است

۲- (که ای بلنــدنظـر شـاهبــاز ســدرهنشین / نشیمــن تــو نـه این کنــج محنــتآبــاد است

۳- (خود ز فلک برتریم وز ملک افــزونتریم / زین دو چــرا نگــذریم؟ منــزل ما کبــریــاست)

۴- (چــرا به عــالم اصلــی خویــش وا نـروم / دل از کجــا و تـمــاشـای خــاکـــدان ز کجــا)

 

سؤال ۱۸ زبان ۹۲/ بیاموزیم، درس ۱۷، ادبیات ۲

بیت “(از خلاف آمد عادت بطلب کام که من / کسب جمعیت از آن زلف پریشان کردم)” تناسب مفهومی دارد؟

۱- (از خرابی می شود دل صاحب گنج هنر / نیست معماری به از ویرانی این بنیاد را)

۲- (فلک را مترسان به آه دروغین / که از تیر کج نیست پروا نشان را)

۳- (می کند پامال، تن آخر دل آسوده را / می شود دامن کفن این پای خواب آلوده را)

۴- (عاشقان را شکوهای از سختی ایام نیست / مهره ی موم است کوه بیستون فرهاد را)

 

سؤال ۱۹ / ریاضی ۹۳/ آورده اند که … /ادبیات ۲

عبارت: “عبرت گیرید که من آن مردم که بامداد مطبخ مرا هزار و چهارصد شتر می کشید و شبانگاه سگی برداشته است و میبرد.” ، با کدام بیت تناسب مفهومی دارد؟

۱- (عزیزتر ز همه خلق یار نیک بود/ به کارتر ز همه کار خدمت سلطان)

۲- (عزیز آن کس باشد که کردگار جهان/ کند عزیزش بیسیر کوکب سیار)

۳- (عزیز نبود آن کس که تو عزیز کنی/ ز بهر آنکه عزیز تو زود گردد خوار)

۴- (غره مشو بدان که جهانت عزیز کرد/ ای بس عزیز کرده ی خود را که کرد خوار)

 

۳- مفهوم آیات و احادیث و… که در متن درس ها و خود آزمایی ها آمده اند، حتماً بررسی شوند.

نمونه:

 

خودآزمایی ۲، درس ۲، ادبیات پیش دانشگاهی /سؤال ۲۵ ریاضی ۹۰/

مفهوم کدام بیت با توجه به آیه ی “تعزّ من تشاء و تذلّ من تشاء” متفاوت است؟

۱- (یکی را همی تاج شاهی دهد/یکی را به دریا به ماهی دهد)

۲- (یکی را که دربند بینی مخند/ مبادا که روزی درافتی به بند)

۳- (یکی را ز ماهی رساند به ماه/یکی را ز مه اندر آرد به چاه)

۴- (یکی را دهد تاج و تخت بلند/یکی را کند خوار و زا ر و نژند)

 

عبارت “ما اکثر العبر و أقَل َّ الاعتبار” منسوب به علی(ع) با کدام بیت تناسب معنایی ندارد؟

۱- (هر گل نو ز گلرخی یاد همی کند ولی/گوش سخن شنو کجا دیده ی اعتبار کو)

۲- این همه نقش عجب بر در و دیوار وجود/ هر که فکرت نکند نقش بود بر دیوار)

۳- (همت بلند دار که نزد خدا و خلق/ باشد به قدر همت تو اعتبار تو)

۴- (چندین هزار منظر زیبا بیافرید/ تا کیست کو نظر ز سر اعتبار کرد)

 

۴- ابیاتی که در خودآزمایی ها قرار دارند، حتماً در نظر گرفته شوند.

نمونه:

سؤال ۲۳/ ریاضی ۹۰/درس ۴، خودآزمایی ۲، ادبیات پیش دانشگاهی

بیت “در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم / سرزنش ها گر کند خار مغیلان غم مخور” با کدام بیت ارتباط معنایی ندارد؟

۱- (مناسب لب لعلت حدیث بایستی/ جواب تلخ بدیع است از آن دهان ای دوست)

۲- (چرا و چون، نرسد بندگان مخلص را/ رواست گر همه بد میکنی، بکن که نکوست)

۳- (سفر دراز نباشد به پای طالب دوست/که زنده ی ابد است آدمی که کشته ی اوست)

۴- (هر آن چه بر سر آزادگان رود زیباست/ علی الخصوص که از دست یار زیبا خوست)

 

۵- نمونه های کنکور سراسری در هر مبحث تمرین شود. تمرین تست های سراسری به شما کمک میکند تا با نمونه های بیشتری از ابیات خارج از کتاب آشنا شوید.

 

۶- دایره ی واژگان خود را بیشتر کنید. (متون کتاب های درسی خود را بادقت بیشتری مطالعه کنید.)

 

شیوه ی پاسخگویی به سؤالات

۱- ابتدا سعی کنید درست بخوانید. (این فقط با تمرین نمونه های خارج از کتاب میسر میشود.)

۲- به مفاهیم کنایی و نیز استعاری واژگان موجود توجه کنید.(همنشینی واژه با دیگر واژگان مشخص می نماید که در معنای حقیقی یا در معنای مجازی به کاررفته است)

۳- سعی کنید از بیت یا متن آمده، مفهومی به دست آورید.

۴- با دقت صورت سؤال را بخوانید تا ببینید از شما چه میخواهد. (صورت سؤال منفی است یا مثبت) مثلاً قرابت دارد یا قرابت ندارد/تقابل معنایی دارد یا تقابل معنایی ندارد/مفهوم کدام گزینه متفاوت است یا متفاوت نیست و …

برای توضیح این مطالب به چند سؤال که از کنکورهای سراسری انتخاب شده اند ، اشاره میکنیم:

 

سؤال ۲۰- سراسری ریاضی ۹۱

مفهوم کدام بیت متفاوت است؟

۱- (آتش به دو دست خویش در خرمن خویش/ من خود زده ام چه نالم از دشمن خویش)

۲- (گرچه دانم که نیک بد کردم/ چه توان کرد چون که خود کردم)

۳- (کفن بر تن تند هر کرم پیله/ برآرد آتش از خود هر چناری)

۴- (من نیک تو خواهم و تو خواهی بد من/تو نیک نبینی و به من بد نرسد)

نکته ی مشاوره ای: در این تیپ از سؤالات مفهوم هر یک از گزینه ها را به دست آورید و با یکدیگر مقایسه کنید.

پاسخ صحیح گزینه ی ۴ است.

مفهوم گزینه ی ۱: من خود در خرمن خود آتش زده ام از دشمن چه نالم

مفهوم گزینهی ۲: من چه میتوانم بکنم چون که خود کردم.

مفهوم گزینه ی ۳: کرم خود بر تن خود می تند و چنار از خود آتش ایجاد میکند.

مفهوم گزینه ی ۴: من برای تو خیر و خوبی می خواهم اما تو بدخواه من هستی، بنابراین تو خیر نخواهی دید و به من نیز بدی نخواهد رسید.

 

سؤال ۲۴ – سراسری ریاضی ۹۱

بیت “بیزارم از وفای تو، یک روز و یک زمان / مجموع اگر نشستم و خرسند اگر شدم” باکدام بیت قرابت مفهومی دارد؟

۱- (اگر دانی که تا هستم نظر جز با تو پیوستم/ پس آنگه بر من مسکین جفا کردن صوابستی)

۲- (ز وفا چشم نمیدارم چون می دانم/ که وفاداری در شیوه ی خوبان عار است)

۳- (دلا بیزار شو از جان اگر جانان همی خواهی/ که هر کو شمع جان جوید غم جانش نمیبینم)

۴- (مرا به علت بیگانگی از خویش مران / که دوستان وفادار بهتر از خویشاند)

نکته ی مشاوره ای: در این سؤال وجود واژه ی “وفا” در بیت صورت سؤال و گزینه ها نباید شما را به خطا بیندازد. همانطور که می بینید، در گزینه ی پاسخ واژه ی “وفا” به کار نرفته است. به مفاهیم ابیات توجه کنید. قرار بر این است که قرابت مفهومی به دست آورید نه اشتراک میان واژگان.

پاسخ صحیح گزینه ی ۱ است.

معنای بیت صورت سؤال: اگر یک روز آسوده و آرام زندگی کرده باشم، نسبت به تو وفادار نبوده ام.

در بیت گزینه ی ۱ نیز چنین آمده است: اگر یقین دانستی که تا زمانی که زنده ام به کس دیگری دل بستم،آنگاه اگر بر من جفا کنی رواست.

 

سؤال ۲۳- تجربی۹۰

مفهوم “گرفتن” در بیت “فراوان سخن باشد آکنده گوش/ نصیحت نگیرد مگر در خموش” با کدام بیت یکسان است؟

۱- (سر چشمه باید گرفتن به بیل/ چو پر شد نشاید گذشتن به پیل)

۲- (تو ایران سپه را همه کشته گیر/ وگر زنده از رزم برگشته گیر)

۳- (از هزاران در یکی گیرد سماع / زان که هر کس محرم پیغام نیست)

۴- (حافظ ار خصم خطا کرد نگیریم بر او/ ور به حق گفت جدل با سخن حق نکنیم)

نکته ی مشاوره ای: برای پاسخ گویی به این سؤال :

۱- باید معنای بیت صورت سؤال را بدانید. (بیت از کتاب است.) و نیز معنای واژه ی موردنظر.

۲- باید معنای ابیات گزینه ها را بدانید و باتوجه به آن معنای واژه را مشخص کنید.

۳- زبان فارسی ۳ درس ۷ ، مبحثی با عنوان “تغییر معنا در فعل ها” دارد.

پاسخ صحیح گزینهی ۳ است. در بیت صورت سؤال مفهوم “نگیرد”: تأثیر نکند. (ادبیات پیش دانشگاهی درس ۱۵)

گزینه ی ۱: گرفتن:مسدود کردن

گزینه ی ۲: گیر: فرض کن

گزینه ی ۳: گیرد: اثر کند

گزینه ی ۴: نگیریم: مؤاخذه نمیکنیم.

 

سؤال ۱۹ – سراسری تجربی ۹۰

مفهوم عبارت “حسودان تنگ نظر و عنودان بدگهر وی را به می و معشوق و لهو و لعب کشیدند. بی سر و صدا به گوش های خزید و دیگر مرد میدان نبود.” از کدام بیت دریافت نمیشود؟

۱- (حسد آنجا که آتش افروزد/ خرمن عقل و عافیت سوزد)

۲- (حسد مرد را دل به درد آورد/ میان دو آزاده گرد آورد)

۳- (ز بس رنج و آفت که در زندگی است/حسد می برم مردگان را به مرگ)

۴- (حسد برد بدگوی در کار من/ بتر شد بر شاه بازار من)

نکته ی مشاوره ای: برای پاسخگویی به این سؤال ، به مفهوم کلی عبارت صورت سؤال و گزینه ها دقت کنید .

پاسخ صحیح گزینه ی ۳ است. بیت صورت سؤال درباره ی حسد و اثرات مخرب آن است. گزینه های ۱، ۲ و ۴ هم به مفهوم حسد و اثرات مخرب آن اشاره میکند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code