خانه / مقالات مشاوره ای / چگونه کیفیت یادگیری خود را ارتقا دهیم؟

چگونه کیفیت یادگیری خود را ارتقا دهیم؟

در این مقاله که برگرفته از مقاله ای از پیک سنجش است به بررسی چند نکته بسیار مهم درمورد کیفیت مطالعه می پردازیم که مطالعه آن خالی از لطف نیست.برای مطالعه مقاله به ادامه مطلب مراجعه فرمایید.

چگونه کیفیت یادگیری خود را ارتقا دهیم؟

ارتقا کیفیت مطالعه

کتاب، روزنامه نیست

برخی از دانش‌آموزان عزیز و حتی دانش‌پژوهانی که خود را برای آزمون سراسری آماده می‌کنند، هنوز روش مطالعه درخور و مناسبی ندارند و برای آنها همه مطالب کتب درسی، یکسان و از یک درجه اهمیت برخوردار است و خیلی وقت‌ها کتاب را مثل روزنامه تورق می‌کنند؛ مثلاً یک مطالب درسی را ممکن است که با یک ریتم یکنواخت از ابتدا تا انتها از پیش چشم بگذرانند بدون اینکه بین قسمت‌های مختلف آن تفاوت قائل شوند؛ در حالی که یک فرد دانش‌آموز باهوش باید به این دریافت رسیده باشد که همه کلمات یک متن از یک درجه اهمیت یکسان برخوردار نیستند و درجه اهمیت آنها باهم متفاوت است. یک محصل زیرک در دوره متوسطه باید بداند که عیار و درجه اهمیت کلمات، جملات و اصطلاحات کتب درسی، وزن و اهمیت متفاوتی دارند و به همین دلیل لازم است که برخی از تعاریف و جملات را تفکیک کرد؛ برخی از آنها را باید برجسته نموده و حتی لازم است که برخی از آنها را در حاشیه کتاب دوباره‌نویسی نموده یا به شکل سؤال و جواب در آوریم تا اهمیت آنها در نظر ما بیشتر جلوه کند و ماندگارتر شود.

گاهی لازم است که یک پاراگراف را فقط مطالعه و مرور کرد، در حالی که پاراگراف بعدی را باید با علامت و خط کشی یا استفاده از هایلایتر مشخص کرد تا مثل چراغ راهنما و فانوس دریایی هر موقع کتاب را باز کردیم و به آن صفحه رسیدیم چشمک بزند و برای ما آلارم بفرستد.

بهبود کیفیت یادگیری
بهبود کیفیت یادگیری

یک دانش‌آموز خوب و آینده‌نگر در دوره متوسطه باید آگاه باشد که گاهی شرح کوتاه زیر یک عکس از مطالب یک پاراگراف هم ممکن است مهم‌تر باشد و آن گویه یا گزینه براحتی قابلیت تبدیل شدن به یک سؤال تست را داشته باشد؛ حتی می‌خواهیم بگوییم که دانش‌آموز هوشمند و با کیاست باید بتواند که بخش‌های سؤال‌خیز را از سایر مطالب کتب درسی تفکیک کند.

حتما بخوانید  کنترل حواس پرتی در حین مطالعه

نویسنده این سطور برحسب تجربه دریافته است و خیلی موافق نیست که دانش‌آموزان کتب درسی خود را تمیز و نظیف و اتو کشیده نگه دارند، بلکه معتقد است دانش‌آموزانی موفق‌ترند که کتاب را به چالش می‌کشند، مطالب آن را تفکیک می کنند و در حاشیه آن مطلب می نویسند و برخی مطالب آن را برجسته می‌کنند و برای برخی از اصطلاحات آن توضیح اضافی می نویسند و کلاً به تمام زوایای آن کنجکاوانه نگاه می‌کنند.

این کتاب با این شیوه ممکن است بمرور مندرس و حتی چروکیده شود، و این شیوه نه تنها هیچ اشکالی ندارد، بلکه نشان می‌دهد که این کتاب آب‌بندی شده و به تمام مطالب آن التفات شده است؛ پس توصیه می کنیم هم آن دانش‌آموز عزیز  دبیرستانی و هم تمام داوطلبان گرامی آزمون سراسری که کتب درسی خود را مثل روزنامه نخوانند و روی هم نچینند؛ بلکه دایم آنها را تورق کنند و با آنها انس بگیرند ؛ حتی مطالب درسی را برای خودتان بومی سازی کنید و با کتاب دایم کلنجار بروید و اگر به این توفیق رسیدید، بین شما و کتب درسی تعامل بیشتری حاصل می‌شود که نه تنها زایدالوصف است، بلکه به طور خودکار، شما را یک پله به در‌های آموزش عالی نزدیک‌تر می‌کند.

 

بهبود کیفیت یادگیری
بهبود کیفیت یادگیری

در کمد ذهنتان چوب‌رخت علمی درست کنید

شاید تیتر بالا قدری غریب و نامانوس باشد؛ اما در جایی «آزوبل» که از صاحب‌نظران تعلیم و تربیت است، گفته است: «برای یادگیری بهتر باید مطالب را در ذهنتان به جایی قلاب کنید.» مضمون و مفهوم این حرف آن است که عزیزان و دانش‌آموزان! مطالب و اصطلاحات علمی را به صورت مجرد و تنها یاد نگیرند؛ بلکه برای ماندگاری بیشتر مفاهیم و اصطلاحات علمی باید به دنبال چنگک و قلابی باشید که ماندگاری را بیشتر کند؛ برای نمونه، وقتی برای نخستین بار با کلمه فتوسنتز آشنا شدید این ترکیب بسیار دور از ذهن بود، اما وقتی تجزیه و تحلیل کردید و فهمیدید که «فتو» یعنی نور و «سنتز» یعنی ساختن، پس فتوسنتز می‌شود ساختن به کمک نور، آن وقت ماندگاری این اصطلاح بیشتر شده و برای همیشه در ذهنمان و ذهنتان می‌ماند که فتوسنتز یعنی تبدیل شدن انرژی نورانی به انرژی شیمیایی توسط گیاهان. همچنین وقتی می‌خوانیم که در برگ‌های سبز گیاهان لایه «مزودرم» داریم و «مزو» پیشوندی است که معنای میانه می دهد، آن وقت قلاب و تکیه‌گاهی در ذهن ایجاد شده و برای همیشه در ذهن می‌نشیند که «مزودرم» همان «میان برگ» است.

حتما بخوانید  جزوه گسسته مبحث ترکیبیات

صدها و صدها نمونه دیگر نمونه‌هایی از این دست هستند. ما باید بیاموزیم که یادگیری به صورت مجرد و در فضا صورت نمیگیرد و اگر ما در ذهن خود اصطلاحات و مفاهیم را با چیزی گره نزنیم، بزودی آن مفاهیم کم‌رنگ شده و به دست فراموشی سپرده می شوند؛ اما یافتن تکیه‌گاه در ذهن و ایجاد ارتباط بین مفاهیم، ماندگاری آنها را بیشتر می‌کند.

بهبود کیفیت یادگیری
بهبود کیفیت یادگیری

یادگیری پله به پله

یکی از شاعران در جایی گفته است که: «چون که صد آمد نَود هم پیش ماست»؛ اما تمام اندیشمندان در بسیاری از جاها تاکید کرده‌اند که برای رسیدن به صد باید اول از نود عبور کرد و نردبان ترقی را پله پله طی کرد و نمی‌توان غوره نشده مویز شد و به کمال رسید.  در واقع یکی از مشکلات یادگیری جوانان ما این است که وقتی به سطوح بالای تحصیل می رسند، تازه مشکلات آنها آشکارتر شده و متوجه می شوند که مباحث قبلی را خوب درک نکرده‌اند و همین موضوع باعث می‌شود تا محتوا و مباحث روز را بخوبی درک نکنند؛ برای مثال، ما تا وقتی مصرع و بیت را نشناسیم چگونه می‌توانیم ردیف، قافیه و حرف «رَوی» را بفهمیم. تا زمانی که ما هنوز درک درستی از غشای سلولی، سیتوپلاسم و هسته نداشته باشیم آیا می توانیم میتوکندری، جسم گلژی و شبکه آندوپلاسمی و … را بخوبی تجسم کنیم؟ بسیار واضح است که خیر.

تا زمانی که یک دانش‌آموز عزیز دوره متوسطه، عدد اتمی، عدد جرمی و هم مکانی (ایزوتوپ) را نداند آیا می‌توان مباحث پیچیده‌تر شیمی را طرح کرد؟ طبیعی است که خیر نمی‌توان؛ چرا؟ چون یادگیری پله به پله است و سلسله مراتب دارد. اگر ارتباط طولی و عرضی مطالب درسی رعایت نشود، مفاهیم غالباً انتزاعی و نامفهوم می‌شود و نتیجه آن خواهد شد که یا بسرعت مطالب را به دست فراموشی می‌سپاریم یا اینکه درک درست و حقیقی از محتوای علمی کتب درسی پیدا نخواهیم کرد، و کم نیستند دانش‌آموزانی که چنین مشکلاتی دارند و حتی گاهی تصور می‌کنند که عیب در خلقت و قدرت یادگیری آنهاست؛ در حالی که مشکل جای دیگری است و چاره کار آسان است.

حتما بخوانید  دانلود آزمون های آنلاین زیست تخته سیاه-مرحله پنجم

چاره کار آن است که دانش‌آموز محترم دوره متوسطه و داوطلب گرامی کنکور هر جا به چنین مشکلی برخورد، ریشه‌یابی کند و ربط آن موضوع سنگین و نامفهوم را پیدا کند و به سراغ کتب درسی پایه‌های قبلی برود و با مطالعه مجدد مشکل را حل کند.

برای مثال، اگر شما شتاب یا سرعت لحظه‌ای را خوب نمی‌فهمید و مجابتان نمی‌کند، لازم است که برگردید و ابتدا مفاهیم مسافت و طول و زمان را درک کنید، یکاهای آنها را بشناسید و معادله ارتباط آنها را درآورید و آن گاه با شتاب به سمت شتاب یا تغییرات سرعت در واحد زمان بروید تا هم معنای آن را بخوبی درک کنید و هم واحد (یکا) آن را بشناسید و هم مسایل آن را حل کنید؛ پس یادمان باشد که همواره یادگیری، پله به پله است و تا پله «الف» را طی نکنید رفتن به پله «ب» اشتباهی آشکار است که بزودی خود را به رخ خواهد کشید.

بهبود کیفیت یادگیری
بهبود کیفیت یادگیری

به یک روش قانع نباشید

این گونه نباشد که فقط به سؤالات تشریحی و مدرسه‌ای خود قانع باشید، بلکه بسرعت و بویژه در سال‌های دوم و سوم و چهارم دبیرستان، خود را با تیپ‌های مختلف نظیر سؤالات با جواب‌های کوتاه، تحلیلی، تست و … آشنا سازید و به هر شکل ممکن، چه با شرکت کردن در یک آزمون کارنامه‌دار و چه با به دست آوردن یک مجموعه از تست‌های سال‌های گذشته، توانمندی‌ها و نگرش خود را ارتقا دهید تا وسعت دید پیدا کنید و با شکل‌های مختلف سؤال آشنا شوید.

و حرف آخر اینکه گاهی اوقات خودتان را محک بزنید و در دروس عمومی و نظری بویژه ادبیات، زیست‌شناسی و … ببینید که آیا می‌توانید سؤال را حدس بزنید و جاهای مهم را پررنگ کنید؟

سخن پایانی این است که سعی کنین بادقت به تمام جزئیات بپردازین و سرسری از موارد مهم نگذرین. با یادگیری قواعد مطالعه و تکرار و تمرین آنها رو به روز بر بازده و کارایی مطالعه خود بیفزایید.

موفق باشید!

بهبود کیفیت یادگیری
دانشگاه ها

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code