خانه / مقالات مشاوره ای / چگونه کيفيت يادگيری خود را ارتقا دهيم؟
ارتقا کیفیت مطالعه

چگونه کيفيت يادگيری خود را ارتقا دهيم؟

در این مقاله که برگرفته از مقاله ای از پیک سنجش است به بررسی چند نکته بسیار مهم درمورد کیفیت مطالعه می پردازیم که مطالعه آن خالی از لطف نیست.برای مطالعه مقاله به ادامه مطلب مراجعه فرمایید.

چگونه کيفيت يادگيری خود را ارتقا دهيم؟

ارتقا کیفیت مطالعه

کتاب، روزنامه نيست

برخي از دانش‌آموزان عزيز و حتی دانش‌پژوهاني که خود را براي آزمون سراسری آماده مي‌کنند، هنوز روش مطالعه درخور و مناسبي ندارند و براي آنها همه مطالب کتب درسی، يکسان و از يک درجه اهميت برخوردار است و خيلي وقت‌ها کتاب را مثل روزنامه تورق می‌کنند؛ مثلاً يک مطالب درسی را ممکن است که با يک ريتم يکنواخت از ابتدا تا انتها از پيش چشم بگذرانند بدون اينکه بين قسمت‌های مختلف آن تفاوت قائل شوند؛ در حالی که يک فرد دانش‌آموز باهوش بايد به اين دريافت رسيده باشد که همه کلمات يک متن از يک درجه اهميت يکسان برخوردار نيستند و درجه اهميت آنها باهم متفاوت است. يک محصل زيرک در دوره متوسطه بايد بداند که عيار و درجه اهميت کلمات، جملات و اصطلاحات کتب درسی، وزن و اهميت متفاوتی دارند و به همين دليل لازم است که برخی از تعاريف و جملات را تفکيک کرد؛ برخی از آنها را بايد برجسته نموده و حتی لازم است که برخی از آنها را در حاشيه کتاب دوباره‌نويسی نموده يا به شکل سؤال و جواب در آوريم تا اهميت آنها در نظر ما بيشتر جلوه کند و ماندگارتر شود.

گاهي لازم است که يک پاراگراف را فقط مطالعه و مرور کرد، در حالی که پاراگراف بعدی را بايد با علامت و خط کشی یا استفاده از هایلایتر مشخص کرد تا مثل چراغ راهنما و فانوس دريايی هر موقع کتاب را باز کرديم و به آن صفحه رسيديم چشمک بزند و برای ما آلارم بفرستد.

بهبود کیفیت یادگیری
بهبود کیفیت یادگیری

يک دانش‌آموز خوب و آينده‌نگر در دوره متوسطه بايد آگاه باشد که گاهی شرح کوتاه زير يک عکس از مطالب يک پاراگراف هم ممکن است مهم‌تر باشد و آن گويه يا گزينه براحتی قابليت تبديل شدن به يک سؤال تست را داشته باشد؛ حتی می‌خواهيم بگوييم که دانش‌آموز هوشمند و با کياست بايد بتواند که بخش‌های سؤال‌خيز را از ساير مطالب کتب درسی تفکيک کند.

حتما بخوانید  دانلود جزوه عربی کنکور گزینه دو

نويسنده اين سطور برحسب تجربه دريافته است و خيلی موافق نيست که دانش‌آموزان کتب درسی خود را تميز و نظيف و اتو کشيده نگه دارند، بلکه معتقد است دانش‌آموزانی موفق‌ترند که کتاب را به چالش می‌کشند، مطالب آن را تفکيک می کنند و در حاشيه آن مطلب می نويسند و برخی مطالب آن را برجسته می‌کنند و برای برخی از اصطلاحات آن توضيح اضافی می نويسند و کلاً به تمام زوايای آن کنجکاوانه نگاه می‌کنند.

اين کتاب با اين شيوه ممکن است بمرور مندرس و حتی چروکيده شود، و اين شيوه نه تنها هيچ اشکالی ندارد، بلکه نشان می‌دهد که اين کتاب آب‌بندی شده و به تمام مطالب آن التفات شده است؛ پس توصيه می کنيم هم آن دانش‌آموز عزيز  دبيرستانی و هم تمام داوطلبان گرامی آزمون سراسری که کتب درسی خود را مثل روزنامه نخوانند و روی هم نچينند؛ بلکه دايم آنها را تورق کنند و با آنها انس بگيرند ؛ حتی مطالب درسی را برای خودتان بومی سازی کنيد و با کتاب دايم کلنجار برويد و اگر به اين توفيق رسيديد، بين شما و کتب درسی تعامل بيشتری حاصل می‌شود که نه تنها زايدالوصف است، بلکه به طور خودکار، شما را يک پله به در‌های آموزش عالی نزديک‌تر مي‌کند.

 

بهبود کیفیت یادگیری
بهبود کیفیت یادگیری

در کمد ذهنتان چوب‌رخت علمی درست کنيد

شايد تيتر بالا قدری غريب و نامانوس باشد؛ اما در جايی «آزوبل» که از صاحب‌نظران تعليم و تربيت است، گفته است: «برای يادگيری بهتر بايد مطالب را در ذهنتان به جايی قلاب کنيد.» مضمون و مفهوم اين حرف آن است که عزيزان و دانش‌آموزان! مطالب و اصطلاحات علمی را به صورت مجرد و تنها ياد نگيرند؛ بلکه برای ماندگاری بيشتر مفاهيم و اصطلاحات علمی بايد به دنبال چنگک و قلابی باشيد که ماندگاری را بيشتر کند؛ براي نمونه، وقتي برای نخستين بار با کلمه فتوسنتز آشنا شديد اين ترکيب بسيار دور از ذهن بود، اما وقتی تجزيه و تحليل کرديد و فهميديد که «فتو» يعنی نور و «سنتز» يعنی ساختن، پس فتوسنتز می‌شود ساختن به کمک نور، آن وقت ماندگاری اين اصطلاح بيشتر شده و برای هميشه در ذهنمان و ذهنتان می‌ماند که فتوسنتز يعنی تبديل شدن انرژی نورانی به انرژی شيميايی توسط گياهان. همچنين وقتی می‌خوانيم که در برگ‌های سبز گياهان لايه «مزودرم» داريم و «مزو» پيشوندی است که معنای ميانه می دهد، آن وقت قلاب و تکيه‌گاهی در ذهن ايجاد شده و برای هميشه در ذهن می‌نشيند که «مزودرم» همان «ميان برگ» است.

حتما بخوانید  دفترچه کنکور سراسری ریاضی 95 + پاسخنامه

صدها و صدها نمونه ديگر نمونه‌هايی از اين دست هستند. ما بايد بياموزيم که يادگيری به صورت مجرد و در فضا صورت نمیگيرد و اگر ما در ذهن خود اصطلاحات و مفاهيم را با چيزی گره نزنيم، بزودی آن مفاهيم کم‌رنگ شده و به دست فراموشی سپرده می شوند؛ اما يافتن تکيه‌گاه در ذهن و ايجاد ارتباط بين مفاهيم، ماندگاری آنها را بيشتر می‌کند.

بهبود کیفیت یادگیری
بهبود کیفیت یادگیری

يادگيری پله به پله

يکی از شاعران در جايی گفته است که: «چون که صد آمد نَود هم پيش ماست»؛ اما تمام انديشمندان در بسياری از جاها تاکيد کرده‌اند که برای رسيدن به صد بايد اول از نود عبور کرد و نردبان ترقی را پله پله طی کرد و نمی‌توان غوره نشده مويز شد و به کمال رسيد.  در واقع يکی از مشکلات يادگيری جوانان ما اين است که وقتی به سطوح بالای تحصيل می رسند، تازه مشکلات آنها آشکارتر شده و متوجه می شوند که مباحث قبلی را خوب درک نکرده‌اند و همين موضوع باعث می‌شود تا محتوا و مباحث روز را بخوبی درک نکنند؛ برای مثال، ما تا وقتی مصرع و بيت را نشناسيم چگونه می‌توانيم رديف، قافيه و حرف «رَوی» را بفهميم. تا زمانی که ما هنوز درک درستی از غشای سلولی، سيتوپلاسم و هسته نداشته باشيم آيا می توانيم ميتوکندری، جسم گلژی و شبکه آندوپلاسمی و … را بخوبی تجسم کنيم؟ بسیار واضح است که خير.

تا زمانی که يک دانش‌آموز عزيز دوره متوسطه، عدد اتمی، عدد جرمی و هم مکانی (ايزوتوپ) را نداند آيا می‌توان مباحث پيچيده‌تر شيمی را طرح کرد؟ طبيعی است که خير نمي‌توان؛ چرا؟ چون يادگيری پله به پله است و سلسله مراتب دارد. اگر ارتباط طولی و عرضی مطالب درسی رعايت نشود، مفاهيم غالباً انتزاعي و نامفهوم می‌شود و نتيجه آن خواهد شد که يا بسرعت مطالب را به دست فراموشی مي‌سپاريم يا اينکه درک درست و حقيقی از محتوای علمی کتب درسی پيدا نخواهيم کرد، و کم نيستند دانش‌آموزانی که چنين مشکلاتی دارند و حتی گاهی تصور می‌کنند که عيب در خلقت و قدرت يادگيری آنهاست؛ در حالی که مشکل جای ديگری است و چاره کار آسان است.

حتما بخوانید  نکاتی در مورد ویژگی های مطالعه مناسب

چاره کار آن است که دانش‌آموز محترم دوره متوسطه و داوطلب گرامی کنکور هر جا به چنين مشکلی برخورد، ريشه‌يابی کند و ربط آن موضوع سنگين و نامفهوم را پيدا کند و به سراغ کتب درسی پايه‌های قبلی برود و با مطالعه مجدد مشکل را حل کند.

براي مثال، اگر شما شتاب يا سرعت لحظه‌ای را خوب نمی‌فهميد و مجابتان نمی‌کند، لازم است که برگرديد و ابتدا مفاهيم مسافت و طول و زمان را درک کنيد، يکاهای آنها را بشناسيد و معادله ارتباط آنها را درآوريد و آن گاه با شتاب به سمت شتاب يا تغييرات سرعت در واحد زمان برويد تا هم معنای آن را بخوبی درک کنيد و هم واحد (يکا) آن را بشناسيد و هم مسايل آن را حل کنيد؛ پس يادمان باشد که همواره يادگيری، پله به پله است و تا پله «الف» را طی نکنيد رفتن به پله «ب» اشتباهی آشکار است که بزودی خود را به رخ خواهد کشيد.

بهبود کیفیت یادگیری
بهبود کیفیت یادگیری

به يک روش قانع نباشيد

اين گونه نباشد که فقط به سؤالات تشريحی و مدرسه‌ای خود قانع باشيد، بلکه بسرعت و بويژه در سال‌های دوم و سوم و چهارم دبيرستان، خود را با تيپ‌های مختلف نظير سؤالات با جواب‌های کوتاه، تحليلی، تست و … آشنا سازيد و به هر شکل ممکن، چه با شرکت کردن در يک آزمون کارنامه‌دار و چه با به دست آوردن يک مجموعه از تست‌های سال‌های گذشته، توانمندی‌ها و نگرش خود را ارتقا دهيد تا وسعت ديد پيدا کنيد و با شکل‌های مختلف سؤال آشنا شويد.

و حرف آخر اينکه گاهی اوقات خودتان را محک بزنيد و در دروس عمومی و نظری بويژه ادبيات، زيست‌شناسی و … ببينيد که آيا می‌توانيد سؤال را حدس بزنيد و جاهای مهم را پررنگ کنيد؟

سخن پایانی این است که سعی کنین بادقت به تمام جزئیات بپردازین و سرسری از موارد مهم نگذرین. با یادگیری قواعد مطالعه و تکرار و تمرین آنها رو به روز بر بازده و کارایی مطالعه خود بیفزایید.

موفق باشید!

بهبود کیفیت یادگیری
دانشگاه ها

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code